МҚҰ-ны қалай тексеруге және алаяқтарға алданбауға болады

Микрокредиттерді тек ҚНРДА лицензиясы бар микроқаржы ұйымдары, кредиттік серіктестіктер және ломбардтар беруге құқылы (микроқаржылық қызмет туралы заң, 3-бап 2-тармақ және 24-бап 1-тармақ). Ірі залал келтірген немесе ірі мөлшерде кіріс әкелген заңсыз микроқаржылық қызмет — қылмыстық құқық бұзушылық (Қылмыстық кодекс, 214-1-бап). Тексеруге бірнеше минут кетеді.

1. Брендті емес, заңды тұлғаны табыңыз

Сайт пен қосымша брендті көрсетеді, ал қарызды шартта және микрокредиттер беру қағидаларында көрсетілген заңды тұлға береді. Оның толық атауын және БСН-ін табыңыз.

• МҚҰ атауында міндетті түрде «микроқаржы ұйымы» деген сөздер немесе «МҚҰ» аббревиатурасы болады, ломбард пен кредиттік серіктестік атауында — «ломбард» және «кредиттік серіктестік» деген сөздер. Басқа заңды тұлғаларға бұл сөздерді пайдалануға тыйым салынған (13-бап).
• МҚҰ-ның лицензия көшірмесі, өзекті мөлшерлемелері мен тарифтері, мекенжайы мен телефондары, сондай-ақ микрокредиттер беру қағидалары орналастырылған өз сайты болуға тиіс (7-бап 2-тармақ).

2. ҚНРДА тізілімімен салыстырыңыз

Ұйымды атауы немесе БСН бойынша ҚНРДА-ның берілген лицензиялар тізілімінен табыңыз. Сол бөлімде лицензиясынан айырылғандар тізілімі де бар. Лицензияның қолданысын тоқтата тұру және лицензиядан айыру туралы шешімдерді ҚНРДА өз сайтында жариялайды (16-бап 5-тармақ).

Лицензиядан үнемі айырып отырады, сондықтан мәртебесін ескі шолулар бойынша емес, рәсімдеу күні тексеріңіз. Микрокредиттер каталогы үшін лицензияларды қалай салыстыратынымыз әдістемеде сипатталған.

3. Шарттағы заңды тұлға лицензиатпен сәйкес келуге тиіс

Мынадай схема кездеседі: сайт таныс брендпен жұмыс істейді, ал шарт басқа заңды тұлғаның атынан жасалады. Кейде бұл лицензиясынан бұрын айырылған ұйым, кейде ешқашан МҚҰ болмаған компания. Лицензиясынан айырылған МҚҰ микроқаржылық қызметті жүзеге асыруға, яғни жаңа қарыз беруге құқылы емес (16-бап 8-тармақ).

Қол қоймас бұрын мыналарды салыстырыңыз:

• шарттағы немесе офертадағы атауы мен БСН;
• берілген лицензиялар тізіліміндегі сол ұйым;
• сайттағы лицензия көшірмесі: ол дәл осы заңды тұлғаға берілген болуға тиіс.

Бір нәрсе сәйкес келмесе, шартқа қол қоймаңыз.

Қарызды алғаннан кейін ұйым лицензиядан айырылса, борыш сақталады. Шешім қабылданған күннен бастап 24 ай ішінде ұйым оны өндіріп алады немесе басқа кредиторға береді, ал шарт талаптарын тек сіздің келісіміңізбен өзгерте алады (16-бап 8, 10-тармақтар).

4. Алдын ала төлем — алаяқтық белгісі

Тұтынушылық микрокредит бойынша МҚҰ қарыз алушыдан сыйақы мен тұрақсыздық айыбынан басқа ешқандай төлем алуға құқылы емес (7-бап 3-тармақ). Банк шотты жүргізгені және қарызды банктік шотқа есепке жатқызғаны үшін комиссия алуға құқылы емес (банктер туралы заң, 53-бап 8-тармақ). Ақшаны бермей тұрып «рәсімдеу», «сақтандыру», «кредиттік тарихты тексеру» немесе «аударымды бұғаттан шығару» үшін төлеуді сұрау — ақшаны алып, қарызды бермейтін әдеттегі схема. Төлемеңіз.

Басқа белгілер:

• Қарызды мессенджерге жіберілген жеке куәлік фотосы бойынша рәсімдейді. МҚҰ микрокредит беру туралы шартты интернет арқылы тек биометриялық аутентификациялаудан кейін жасасады (3-2-бап 2-тармақ).
• SMS-тегі кодты, eGov құпиясөзін немесе ЭЦҚ-ны айтуды сұрайды.
• «Барлығына мақұлдау» және «кредиттік тарихты тексерусіз» беруді уәде етеді.

Сіздің атыңызға кредит рәсімделсе

1. Кредиттік есепті алыңыз: онда сіздің атыңыздағы барлық қарыздар және оларды берген ұйымдар көрінеді.
2. Кредиторға дереу, жақсысы жазбаша хабарлаңыз. Қарызға қатысты алаяқтық әрекеттер туралы білген кредитор бір жұмыс күні ішінде бұл туралы сізге және ҚНРДА-ға хабарлайды, екі жұмыс күні ішінде оларды тоқтату үшін, ал 10 жұмыс күні ішінде салдарын жою үшін шаралар қабылдайды (3-2-бап 3-тармақ; банктер туралы заң, 58-бап 11-тармақ).
3. Полицияға арыз беріңіз. Сізді жәбірленуші деп таныған кезде қаулының көшірмесін кредиторға беріңіз: ол күнтізбелік үш күннен кешіктірмей өндіріп алуды және сыйақы мен тұрақсыздық айыбын есептеуді тоқтата тұрады (3-2-бап 4-тармақ; банктер туралы заң, 58-бап 12-тармақ).
4. Кредитордан биометриялық аутентификациялау туралы мәліметтерді сұратыңыз: күнін, тәсілін және антифрод-орталықтың базасы бойынша тексерілгенін. Жауап 10 жұмыс күні ішінде беріледі (3-2-бап 4-тармақ; банктер туралы заң, 58-бап 10-тармақ).
5. Заңды күшіне енген сот шешімі қарызды алаяқтар сіздің сәйкестендіру құралдарыңызды заңсыз пайдаланып рәсімдегенін анықтаса, кредитор 10 жұмыс күні ішінде берешекті есептен шығарады және ұстап қалған сомаларды қайтарады. Бұл құрылғыңызды қашықтан басқару және кредитордың биометриялық аутентификациялау тәртібін бұзу жағдайларына да қатысты (3-2-бап 4-тармақ; банктер туралы заң, 58-бап 13-тармақ).
6. Кредиттік тарихтағы жазбаға дау айтыңыз: қатені қалай түзетуге болады.
7. Кредит алудан ерікті түрде бас тартуды белгілеңіз. Ол қолданылып тұрғанда банктер мен МҚҰ сізге қарыз беруге құқылы емес, ерекшелік тек ломбардтарға жасалған (4-бап 8-тармақ; банктер туралы заң, 58-бап 1-тармақ).

Кредитор жауап бермесе, ҚНРДА-ның онлайн-қабылдау бөлмесіне жүгініңіз.